Dr Murat Keklikoglu Karnitine

L-Karnitin Nedir, Ne İşe, Yarar Nasıl Alınır

L-Karnitin Nedir, Ne İşe, Yarar Nasıl Alınır

L-karnitin kilo vermek amacıyla sık kullanılan desteklerden biri. Doğal bir amino asit türevi. Vücudumuzda yağ asitlerinin hücrenin enerji santralları olan mitokondrilere taşınmasında kritik öneme sahip. Hücre içerisindeki mitokondriler bu yağları enerji üretiminde kullanırlar. Vücudumuz lizin ve metiyonin amino asitlerinden L-karnitin üretebilir. Vücudun bu önemli maddeyi yeterli miktarda üretebilmesi için bol C vitaminine gereksinimi vardır. Vücutta üretilen L-karnitine ek olarak, et ve balık gibi hayvansal gıdalar tüketerek  beslenme yoluyla az miktarda L-karnitin alabiliriz. Vegan beslenenler ya da bazı genetik sorunları olan kişilerin vücudu L-karnitini üretemez ya da  yeterince üretemeyebilir. Onun için her ne kadar içeride üretilse de vücutta L-karnitinin yeterli olması bir bakıma dışa-bağlıdır.

Adının başındaki L harfinden anlaşılabileceği gibi başka karnitin tipleri de mevcut. Bunların arasında L-karnitin, karnitinin vücutta, gıdalarda ve L-karnitin desteklerinin çoğunda bulunan  standart, biyolojik olarak aktif formu. Onun dışında değişik tedavilerde kullanılan farklı karnitin formları da var.

L-karnitinin vücuttaki rolü

L-Karnitinin vücuttaki esas görevinin, yağ asitlerini hücrenin enerji santrali olan mitokondrilere taşımak olduğunu söyledik. Mitokondriler yağ asitlerini yakıt olarak kullanarak hücrenin gereksindiği enerjiyi üretiyorlar. O nedenle vücudun L-karnitin depolarının %98’i enerjinin en çok ihtiyaç duyulduğu yerlerden olan kaslarımızda bulunuyor. Karaciğer ve kanda eser miktarda L-karnitin var.

Genel sağlık anlamında L-karnitin mitokondrilerin işlevini, çoğalmasını ve iyi durumda olmasına yardım ederek fayda sağlıyor. Unutmayalım ki mitokondrilerimiz ne kadar sağlıklı ise biz de o kadar sağlıklıyız. Üstelik sorunsuz bir yaşlanma için mutlaka değişik yollardan mitokondrileri desteklemek gerekiyor. Ayrıca kalp ve beyin hastalıkları dahil birçok rahatsızlıkta farklı karnitin formlarının kendilerine özgü yararları olabileceğini gösteren yeni çalışmalar var.

L-karnitin ve kilo kaybı

Teorik olarak bakıldığında kilo verme desteği olarak  L-karnitin kullanımı bir anlam ifade edebilir. L-karnitin daha fazla yağ asidinin enerji için yakılacakları hücrelere gitmesine yardımcı olduğundan, yağ yakarak kilo verme yeteneğinizi artırabileceğini düşünebiliriz. Ne var ki insan vücudu fevkalade karmaşık bir yapıdır. Nitekim L-karnitin ile yapılan çalışmalar net bir sonuç vermemiştir. L-karnitinin yararlarını doğrulamak için daha çok çalışma yapılması gerekiyor.

L-karnitinin diğer olası yararları

Beyin: L-karnitinin beyin fonksiyonuna yararları üzerinde yapılan araştırmalar hücre hasarına karşı koruyucu olabileceği gösterilmiştir ama bu konuda çalışmalar devam etmektedir.

Kalp: Kan basıncını düşürmede ve kalp hastalığıyla birlikte olan yangı sürecini azaltmada faydalı olabilir. Bir çalışmada, kalp hastalığının önemli bir göstergesi olan yüksek sistolik kan basıncında yaklaşık 10 puan azalma sağladığı gösterilmiştir.

Egzersiz performansı: L-karnitin fiziksel aktivite üzerinde ılımlı ve yavaş ortaya çıkan yararlar gösterebilir.  Bu etkiler dolaylı nitelikte olup yapılan çalışmalara göre L-karnitin egzersiz sonrası derlenme süresini kısaltabilir, alyuvar üretimini ve kaslara oksijen teminini artırabilir, kan akımını ve nitrik oksit üretimini artırmak suretiyle yorulmaya kadar geçen süreyi uzatabilir ve kas yorgunluğunu azaltabilir.

Tip 2 Diyabet ve insülin duyarlılığı: L-karnitinin tip 2 diyabetin belirtilerini ve onunla bağlantılı risk faktörlerini azaltabileceğini düşündüren çalışmalar var. L-karnitin desteği alanlarda, karbonhidrattan zengin bir öğünden sonra kan şekerinin daha az yükselmesi bunun bir örneğidir.

L-karnitin kullanmak güvenli mi, ne kadar alınmalı, yan etkileri neler?

Birçok doğal destek gibi, L-karnitin oldukça güvenli gibi görünmekte. Özenli ve doktor kontrolünde kullanıldığında ciddi yan etkileri yok. Üç hafta süreyle günde 3 gram kullanılan bir çalışmaya katılanların kan testlerinde her hangi bir negatif etkisi görülmemiş. Uzun dönemli kullanımda günlük ortalama 2 gramlık dozlar güvenli kabul ediliyor. Bulantı ve midede rahatsızlık hissi gibi bazı hafif yan etkiler görülebilir. Standart L-karnitin dozu günde 500–2,000 mg arasında.

 

L-karnitin hangi besinlerde bulunur?

Et yiyerek az miktarda karnitin almak mümkün. Kırmızı etin 85 gramında 81 mg var. Ne var ki besinle alınan karnitinin emilimi yüzde 80’lere ulaşırken destek formunda alındığında ise bu emilim %18’lerde kalıyor. Daha önce belirttiğimiz gibi vücudumuzda bir miktar karnitin üretilir. O nedenle, L-karnitin destekleri ancak doktorların uygun göreceği belirli  özel durumlarda kullanılmadır.

 

Kimler L-karnitin desteği almalı?

L-karnitin düzeyleriniz yediklerinizden ve vücudunuzun ne kadar ürettiğinden etkilenmektedir. L-karnitin düzeyleri vejetaryen ve veganlarda genellikle daha düşüktür çünkü bu kimseler hayvansal ürünleri sınırlı tüketirler ya da hiç tüketmezler. O nedenle vejetaryenlerin ve veganların L-karnitin destekleri almaları akıllıca olabilir. Ancak, bu özel kesimlerde yapılmış bir çalışma yoktur.

Yaşlılar L-karnitin desteklerinden yararlanabilir. Araştırmalar L-karnitin düzeylerinin yaşla birlikte azaldığını göstermekte. Günde 2 gram L-karnitinin yaşlı kimselerde yorgunluğu azalttığı, beyin ve kas işlevini arttırdığı görülüyor. Ayrıca L-karnitin noksanlığında siroz ve böbrek hastalıkları daha sık.

Özetle, L-karnitin yağ yakma özelliğiyle öne çıkan bir besin desteği ama bu konuda net sonuçlar henüz yok. Kilo verirken bu destekten mucize beklemek, fazla iyimserlik olur.  Çalışmalara topluca bakıldığında genel sağlık durumu ve yorgunluk, beyin fonksiyonu, kas çalışması ve bazı kronik hastalıkların önlenmesi alanındaki yararları öne çıkıyor. L-karnitin alınması, kandaki düzeylerin düşük olduğu yaşlılar, vejetaryenler ve vegan beslenenlerde yarar sağlayabilir.