Dr Murat Keklikoglu Zayif Kadin

Kalori Yakmanın Farklı Yolları

Kalori Yakmanın Farklı ve Şaşırtıcı Yolları

Kalori yakmamız, kilo vermemizi ve sağlıklı kiloda kalmamızı sağlıyor. Egzersiz ve doğru bir beslenme tarzının kalori yakmanın iki etkili yolu olduğu da hepimizin malumu. Çoğumuz bu ilkeleri günlük yaşantımızda elinden geldiğince uygulamaya çalışıyor. Başarılı oluyor ya da olamıyor. Bunun pek çok nedeni ve çözümü var kuşkusuz. Ancak ne egzersiz yapabiliyorum ne de diyete uyuyorum, ben kalori yakamam diyenlerin yüreğine bir nebze olsun su serpecek haberlerimiz var. Bunları yapmadan da bir miktar kalori yakmanız mümkün olabilir. Ne var ki daha baştan söyleyelim, bu olağandışı kalori yakma yöntemlerinin hiçbiri sağlımızı korumak için doğru beslenme tarzı ve düzenli fiziksel aktivitenin yerini tutacak şeyler değil.  Ama destekleyici, kilo vermeye yardımcı birer önlem olarak bunların içerisinden aklınıza yatanları uygulayabilirsiniz. İşte size kalori yakmanın sıra dışı ve şaşırtıcı yolları:

 

  1. Soğukta kalın

Soğuk olarak tanımladığımız düşük sıcaklıklar vücudumuzda kahverengi yağ aktivitesini uyararak metabolizma hızını artırabilir. Bildiğimiz beyaz renkli esas yağa ek olarak yağ depolarımızda az miktarda kahverengi yağ bulunur. Bu iki farklı yağ tipinin çok farklı etkileri vardır. Beyaz yağ yangı, insülin direnci ve yağ depolanmasını teşvik ederken kahverengi yağ tam tersi etkiyle kalori yakılmasını artırmakta olup kilo vermede ve diyabetin kontrol altına alınmasında yardımcı olabilir. Kahverengi yağın kalori yakıcı etkisinin kişiden kişiye değiştiği gösterilmiş. Genel olarak, obez kişilerde kahverengi yağ dokusu, zayıf kişilere göre daha az aktif. Sürekli soğuğa maruz kalınmasının beyaz yağın “kararmasına” yani kahverengi yağa dönmesine yol açtığı düşünülüyor. Bu konudaki çalışmalar devam ediyor. Çalışmalar düşük sıcaklıklara maruz kalınmasının, vücuttaki aktif kahverengi yağ miktarına bağlı olarak, kalori yakılmasını anlamlı ölçüde artırdığı gösterilmiş. Dahası bu yararı elde etmek için dondurucu sıcaklıklara dayanmanız gerekmiyor. Yine bir çalışmada benzer vücut yapıları olan sağlıklı genç erkekler iki saat süreyle 19°C sıcaklıkta tutulduklarında tümünde kalori yakılmasında artış olmuş ama bu etkinin en fazla olduğu kişiler kahverengi yağ aktivitesi en yüksek olanlarmış. Başka bir çalışmada ise düzenli olarak her gün iki saat 17°C sıcaklıkta tutulan 10 zayıf ve sağlıklı erkekler günde ortalama 164 ilave kalori yakmışlar. Özetle, evinizdeki sıcaklığı birkaç derece düşürmek, soğuk duş almak ve soğuk havada yürüyüş yapmak gibi yollarla soğuk ortamda zaman geçirmeyi forma girme avantajına çevirebilirsiniz. Üşütmeden üşümeyi becerirseniz biraz soğukta kalmak kilo vermenize yardımcı olabilir.

 

  1. Soğuk su için

Soğuk hem susuzluğu gidermek hem de vücudun sulu kalmasını sağlamak (hidrasyon) için bolca tüketmemiz gereken en iyi içecek. Normal ve fazla kilolu kişilerde yapılan çalışmalarda su içmenin metabolizmayı geçici olarak artırdığı gösterilmiş. Ayrıca bazı çalışmalar soğuk su içerek bu etkiyi artırarak üst seviyesine çıkarabileceğimizi düşündürüyor.  Vücudumuz soğuk suyu ısıtmak ısı kullandığından metabolizma hızında %40’lık bir artış olduğu bildirilmiş. İki-üç bardak (500 ml) soğuk su içilmesi 90 dakika süreyle kalori yakılmasında %30’a varan artışlara neden olmakta. Hiç fena değil. Bu konuyla ilgili çalışmaların da sürdüğünü ve metabolizma hızı üzerindeki etkinin kişiden kişiye değişebileceğini sözlerimize ekleyelim.

  1. Sakız çiğneyin

İşte size kilo vermenize yardımcı olacak şaşırtıcı bir yol daha. Sakız çiğnemenin, tokluk hissini teşvik ettiği ve atıştırmalarla kalori alımını azalttığı bulunmuş. Sakız çiğnemenin metabolizmayı hızlandırabileceğine ilişkin bazı kanıtlar da var. Yemekten sonra sakız çiğneyenlerin anlamlı ölçüde daha çok kalori yaktığını gösteren bir çalışma var. Her yemekten sonra 20 dakika sakız çiğnerseniz metabolizma hızınız yükselebilir. Dahası, bunu akşam yaparsanız gece boyu açlıktan sonra da metabolizma hızı yüksek kalıyor. Tabii ki şekersiz sakız çiğnemek şartıyla. Böylece hem metabolik etkilerden yararlanmış olur hem de diş sağlığınızı korursunuz.

  1. Kan verin

Ülkemizde kan bağışlarının yetersiz olduğu sıklıkla gündeme gelir. Hele bir deprem ülkesinde yaşadığımızı düşünürsek kan vermek her sağlıklı vatandaş için milli bir görev olarak kabul edilmeli. Üstelik bir insanın hayatını kurtarmanın getireceği manevi hazzı yaşamak da cabası. Bütün bunlar bir yana kan vermek, yaktığınız kalori miktarını geçici de olsa artırıyor. Yaklaşık yarım litre kan vermek ortalama 650 kalori yakmanızı sağlıyor. Zira kan verdiğinizde vücudunuz yeni proteinler, kırmızı kan hücreleri ve diğer kan bileşenlerini üretmek için enerji harcıyor. Kuşkusuz kan vermek her gün tekrarlayabileceğiniz bir şey değil. Genel olarak bir daha kan verebilmek için en az sekiz hafta beklemek gerekiyor ki vücut eksilen kanı tamamlayabilsin. Ayrıca kan vermenin iltihap belirteçlerini azaltmak, antioksidan aktiviteyi artırmak ve kalp hastalığı riskini düşürmek gibi başka yararları da var. Ama maddi yararları bir yana, en önemlisi, kan vererek başka bir insanın hayatını kurtarmak.

  1. Daha çok kıpırdanın

Bazı kişiler vardır durmadan bir yerlerini kıpırdatırlar. Elleri, kolları, bacakları sürekli kıpırdanma halindedir. Kıpırdanmayı vücudun belirli parçalarını adeta huzursuz bir tarzda sürekli titreşim halinde hareket ettirmek olarak tanımlayabiliriz. Bacağını titretmek, parmağını masaya vurmak, yüzüğüyle oynamak, kalemle oynamak gibi, uzuvlarımızla yineleyen hareketler yapmayı kast ediyoruz. Kıpırdanmayı kalori yakmamıza yardımcı olan bir tür egzersiz gibi kabul edebiliriz. Bu gibi daha hafif fiziksel aktivite formları da metabolizma hızını artırabiliyor. Bu kavrama egzersiz dışı aktivite termogenezi  (non-exercise activity thermogenesis)  kısaca NEAT deniliyor. Sakince oturan bir kişiye göre, oturduğu yerde sürekli bir yerini oynatan “kurtlu” kişiler ortalama beş altı kat daha fazla kalori harcıyorlar. Bu da fena değil. Üstelik kıpırdanma en çok fazla kilosu olanlara yarıyor zira egzersiz dışı aktivitenin şişman kişilerde metabolizma hızını daha fazla artırdığı gösterilmiş. NEAT günlük kalori harcamasına anlamlı bir katkı yapabilir. Sözgelimi hiç egzersiz yapmasa bile kıpırdanma, yürüyüş ve ayakta durma kombinasyonu, bir kişinin kilosu ve aktivite düzeyine göre, günde 2,000 ek kalori yakmasını sağlayabilir. İş veya başka nedenlerden ötürü uzun saatler oturmak zorunda kalan kişilerin kıpırdanma, ayakta durma ve bir yerden bir yere yürüyerek gitme gibi egzersiz dışı aktivite termogenezi faaliyetlerini günlük yaşamlarına eklemeleri öneriliyor. Merdiven çıkmak, ayakta durarak ya da gezinerek çalışmak, yürüyüşlü toplantı ve temizlik yapmak gibi aktiviteler de buna dahil edilebilir.

 

  1. Daha çok gülün

Gülmenin en iyi ilaç olduğu hep söylenir. Gerçekten de gülmenin hafıza, bağışıklık ve damar fonksiyonu gibi vücut ve zihin sağlığının pek çok yönüne iyi geldiğini doğrulayan çalışmalar var. Bunlara gülmenin kalori yakıcı etkisini de ekleyebiliriz. Komedi filmleri izletilen kişilerin metabolizma hızının %10–20 arasında arttığı gösterilmiş. Düzenli olarak komedi, stand up, mizah dergisi okumak, karikatür izlemek gibi sizi güldürecek şeylerle ilgilenirseniz hem sağlıklı, hem mutlu olur hem de kalori yakarsınız.